ভাৰ্জিনিয়া উলফ

ভাৰ্জিনিয়া উলফ (Virginia Woolf) আছিল বিংশ শতাব্দীৰ এজনী মহান ইংৰাজ মহিলা ঔপন্যাসিক। এইজনী ঔপন্যাসিকে বিংশ শতাব্দীৰ আদি ভাগত  উদ্ভৱ হোৱা মনস্তাত্বিক উপন্যাসক স্বতন্ত্ৰ তেজ-শক্তি আৰু ধাৰা (Spirit and form) আৰোপ কৰি এই শ্ৰেণীৰ উপন্যাসক শক্তিশালী ৰূপত প্রতিষ্ঠা কৰাত বিশেষ বৰঙণি  যোগায়।

এইজনী মহান মহিলা মনস্তাত্বিক ঔপন্যাসিকজনীৰ জন্ম হয় ১৮৮২ চনত লণ্ডনৰ এটি প্ৰখ্যাত পৰিয়ালত। তাইৰ পিতাকৰ নাম আছিল লেছলি ষ্টেফেন (Leslie Stephen)। তেওঁ আছিল এজন প্ৰৱন্ধকাৰ। সেয়ে ভাৰ্জিনিয়াই নিজৰ ঘৰতে জন্মলগ্নৰে পৰা এটি সাহিত্যিক পৰিবেশ পাইছিল। ভাৰ্জিনিয়া আছিল তাইৰ পিতৃ মাতৃৰ কনিষ্ঠা  সন্তান। তাইৰ পিতাক লেছলি ষ্টেফেনৰ পঞ্চাচ বছৰ  বয়সত ভাৰ্জিনিয়াৰ জন্ম হয়। যেতিয়া ভাৰ্জিনিয়াৰ জন্ম হয় তেতিয়ালৈ ষ্টেফেনে- History of English Thought in the Eighteenth Century আৰু  The Science of Ethics শিৰোনামাৰ দুখন গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰি উলিয়ায়। পঞ্চাচৰ দেওনা পাৰ হোৱাৰ পিছতো লেছলিয়ে নিয়মানুবৰ্তিতাৰে লিখা আৰু পঢ়া কাম চলাই গৈছিল। তেওঁৰ অধ্যায়ানাগাৰটো আছিল ওপৰ মহলাত। ভাৰ্জিনিয়াই সৰু কালৰ পৰাই পিতাকৰ লগে লগে থাকি সাহিত্যনুৰাগী হৈ পৰিছিল। প্ৰতিদিন সন্ধিয়া ষ্টেফেনে ছোৱালী ভাৰ্জিনিয়াক লগত লৈ কেনচিনটন  গাৰ্ডেন (Kensinton Garden) লৈ ভ্ৰমণ কৰিছিল। পিছলৈ ভাৰ্জিনিয়াৰ উপন্যাসৰ বাবে এই সান্ধ্য ভ্ৰমণে পটভূমিৰ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল। পিতাকে প্ৰায়েই ভাৰ্জিনিয়াক যি ভাল লাগে সেয়াই পঢ়িবলৈ  উদ্গনি দিছিল।

সেই সময়ত সিহঁতৰ নিবাস “হাইড পাৰ্ক গেট” (Hyde Park Gate) লৈ সঘনে প্ৰখ্যাত আৰু সাহিত্যিক ব্যক্তিসকল অহা যোৱা কৰিছিল। সেই প্ৰখ্যাত ব্যক্তিসকলৰ মাজত আছিল জেমচ ৰাছেল লৱেল, থমাচ হাৰ্ডি, হেনৰী জেমচ (James Russell Lowell, Thomas Hardy, Hanry James) আদি। জেমচ ৰাছেল লৱেল ভাৰ্জিনিয়াৰ প্ৰধান উৎসাহ আৰু প্ৰেৰণাদাতাত পৰিণতি হৈছিল।

ভাৰ্জিনিয়াৰ তেৰ বছৰ বয়সত তাই মাকক হেৰুৱায়। মাতৃ শোকত তাই গভীৰ বেদনা পাইছিল যি বেদনা তাই গোটেই জীৱন মনৰ মাজত সজীৱ কৰি ৰাখিছিল। ১৯০৪ চনত তাই পিতাকক হেৰুৱায়। সেই সময়ত ভাৰ্জিনিয়াৰ আন আন ককাই-বাইহঁতে কেমব্রিজত  পঢ়ি আছিল। কিন্তু ভাৰ্জিনিয়া নিঃকিন স্বাস্থ্যৰ বাবে আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভৰ পৰা বিৰত হৈছিল। তাই ঘৰতে গৃহ শিক্ষকৰ সহায়ত লিখা-পঢ়া শিকিছিল। তাই কিছু পৰিমাণে গ্ৰীক ভাষাও অধ্যয়ন কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত সিহঁতে ব্লুমসবাড়ি স্কোয়াৰ (Bloomsbury Square) নামে ঠাইত বাস কৰিবলৈ লয়। তাতে কেইজনমান সাহিত্য প্ৰেমীৰ লগলাগি ‘ব্লুমসবাড়ী গ্ৰুপ ’ (Bloomsbury Group) নামে এটি সাহিত্যিক ক্লাৱ গঠন কৰে। ১৯০৬ চনত তাইৰ ককাই থবি (Thoby) পঁচিশ বছৰ বয়সত মৃত্যু মুখত পৰে। ১৯০৭ চনত তাইৰ বাইদেউ মিছ ভেনেছা (Miss Venessa) ৰ ক্লাইৱ বিল (Clive Bell) নামৰ ব্যক্তি এজনৰ লগত বিয়া হৈ যায়। তেতিয়া ভাৰ্জিনিয়াই ককাই এডৰিয়ান (Adrian) ক লগত লৈ ওচৰতে ফিটজয় স্কোয়াৰ (Fitzoy Square) অত থাকিবলৈ লয়। সেই সময়ছোৱাত ভেনেছাৰ স্বামী ক্লাইৱ বিলে তাইক সাহিত্যিক দিহা পৰামৰ্শ আৰু উদগনি দিয়ে। ১৯০৫ চনৰ পৰা ভাৰ্জিনিয়াই  Times Literary Supplement  নামৰ আলোচনীলৈ নিয়মিত প্ৰৱন্ধ লিখিবলৈ লয়। ১৯১২ চনলৈ তাই উক্ত আলোচনীখনত চল্লিশখন প্ৰৱন্ধ প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও উক্ত সময়ছোৱাত আন আন আলোচনীতো কেইবাটাও প্ৰৱন্ধ প্ৰকাশ কৰিছিল। তাই তেতিয়ালৈকে ব্লুমসবাড়ি গ্ৰুপৰ লগত যোগাযোগ  ৰক্ষা কৰি আছিল– যি গ্ৰুপৰ লগত লিটন ষ্ট্ৰেছি (Lytton Strachey) নামৰ ব্যক্তিজনো জড়িত আছিল। লিটন ষ্ট্ৰেছি পিছলৈ প্ৰখ্যাত জীৱনীকাৰ (Biographer) হৈছিল। কেমব্রিজত   থকা কালত তেওঁ ভাৰ্জিনিয়াৰ ককাই থবিৰৰ বন্ধু  আছিল।

১৯১২ চনত লিওনাৰ্ড উল্ফ ( Leonard Woolf ) নামৰ ব্যক্তি এজনৰ লগত ভাৰ্জিনিয়াৰ বিয়া হৈ যায়। তাইৰ বাবে এই বিয়াখন আৰ্শীবাদসূচক আছিল, কাৰণ লিওনাৰ্ড আছিল সংস্কৃতিবান গুণী ব্যক্তি। তেওঁ পত্নী ভাৰ্জিনিয়াক লিখা-মেলা কৰাৰ পৰিবেশ দিয়াৰ লগতে উৎসাহ-উদগনি দি আগুৱাই যোৱাত সহায় কৰিছিল। লিওনাৰ্ডৰ লগত ভাৰ্জিনিয়াৰ বিয়া হোৱাৰ দুই বছৰ পিছত প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ আৰম্ভ হয়। যুদ্ধখন আছিল ভাৰ্জিনিয়াৰ বাবে ভয় আৰু নিৰুৎসাহৰ অভিজ্ঞতা। তাই শাৰীৰিক দিশত দুৰ্বল আছিল। কিন্তু বিশ্বযুদ্ধৰ ভয় আৰু শংকাই তেওঁৰ হৃদয় আৰু মস্তিস্কত বিৰূপ প্ৰভাৱ পেলায় যাৰ বাবে তাই সততে মূর্ছা  ৰোগত ভূগিবলৈ লয়।

১৯১৭ চনত মিষ্টাৰ আৰু মিছেছ উল্ফ মিলি ‘The Hoggarth Press’ নামে এটি ছপাশাল স্থাপন কৰে। ১৯১৫ চনৰ পৰা ১৯২৪ চনলৈ সিহঁতে ৰিকমণ্ডৰ হগাৰ্থ হাউচত থাকিবলৈ লয়। ইয়াৰ উপৰিও সিহঁতে ছাছেক্স নামে ঠাইত এখন ঘৰ ভাড়াত লৈছিল – যি ঠাইত সিহঁতে ছুটিৰ দিনবোৰ কটাইছিল। মাজে মাজে তাই স্বামীৰ লগত লেবাৰ দলৰ সভা-সমিতিলৈয়ো গৈছিল। কিন্তু তাই নিৰ্জনত স্বামীক সমৰ্থন কৰাৰ বাহিৰে সভা সমিতিৰ কোনো আলোচনাত ভাগ লোৱা নাছিল।

ইতিমধ্যে ১৯৩৯ চন আহিল। বিশ্বৰ ৰাজনীতিত উগুল-থুগুল লাগিল। দ্বিতীয় বিশ্ব যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল। ভাৰ্জিনিয়াৰ মন আৰু মস্তিস্কত বিশ্বযুদ্ধৰ বিভাষিকাই বিৰূপ প্ৰভাৱ পেলালে। ভাৰ্জিনিয়াৰ মন ভাগি পৰিল। তাই আকৌ মূর্ছা ৰোগত ভুগিবলৈ ললে। তথাপি লিখা কাম চলাই থাকিল। মাজে মাজে তাই ইমান ভাগি পৰে যে কাৰো বুজনিয়েই তাইক শান্ত কৰিব নোৱাৰে। ১৯৪১ চনত এদিনখন সন্ধিয়া তাই মূৰত টুপী পিন্ধি হাতত এটি লাখুটি লৈ ঘৰৰ পৰা ওলাই গ’ল। কিন্তু মানসিকভাৱে তাই ইমানেই ভাগি পৰিছিল যে তাই জীৱনৰ স্পৃহা হেৰুৱাই পেলালে আৰু যেতিয়া এই হতাশা শীৰ্ষ বিন্দু পালে তেতিয়া তাই মূৰৰ টুপী আৰু হাতৰ লাখুটিডাল আউচ (Ouse) নামৰ নদীৰ পাৰত থৈ নদীলৈ জঁপিয়ালে। কিছু সময় পিছত নদীৰ পানীত উপঙি উঠিল এটি মৃত দেহ। লগে লগে প্ৰচাৰ হৈ গ’ল যে প্ৰখ্যাত ঔপন্যাসিক ভাৰ্জিনিয়া উল্ফৰ মৃত্যু হৈছে।

বহুতো প্ৰৱন্ধ-পাতি ৰচনা কৰাৰ উপৰিও ভাৰ্জিনিয়াই ন খন মান উপন্যাস ৰচনা কৰিছিল। তাইৰ প্ৰথম দুখন উপন্যাস The Voyage Out  আৰু Night and Day  পুৰণি ৰীতিত ৰচিত। এই দুখন সামাজিক উপন্যাস ৰচনা কৰি উঠাৰ পিছতে তাই মনস্তাত্বিক উপন্যাস লিখিবলৈ লয়। তাইৰ মনস্তাত্বিক উপন্যাসসমূহৰ ভিতৰত  To The Light House শিৰোনামাৰ উপন্যাসখন শ্ৰেষ্ট। এই উপন্যাস দুখনৰ জৰিয়তে তাই মনস্তাত্বিক উপন্যাসৰ ধাৰাক পূৰ্ণতা দান কৰে। মহিলা মনস্তাত্বিক ঔপন্যাসিক হিচাপে  তাইৰ স্থান আন আন ঔপন্যাসিকৰ তুলনাত কোনো গুণে কম নহয়।

…ৰাব্বি মছৰুৰ

প্রসঙ্গ পুথি :ভাৰ্জিনিয়া উলফ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *